بازآرایی زیست‌انرژی میتوکندری در دیابت نوع ۲: تحلیل تطبیقی اثر تمرینات هوازی تداومی و تناوبی بر محور بیوژنز میتوکندری (PGC-1α/TFAM) و همئوستاز فیوژن–فیسیون میتوکندری (MFN1/DRP1) در عضله اسکلتی

چکیده

اختلال میتوکندری در دیابت نوع ۲، یکی از حلقه‌های پنهان اما تعیین‌کننده در افت ظرفیت متابولیکی عضله اسکلتی است. هدف پژوهش حاضر مقایسه اثر تمرینات هوازی تداومی و تناوبی بر محور بیوژنز میتوکندری شامل PGC-1α و TFAM و همئوستاز فیوژن–فیسیون میتوکندری شامل MFN1 و DRP1 در عضله اسکلتی موش‌های مبتلا به دیابت نوع ۲ بود. این مطالعه به‌صورت تجربی ـ آزمایشگاهی و با طرح مداخله‌ای انجام شد. موش‌های صحرایی نر ویستار پس از القای دیابت نوع ۲ از طریق رژیم غذایی پرچرب و تزریق استرپتوزوتوسین، به شش گروه کنترل سالم، سالم + تمرین تداومی، سالم + تمرین تناوبی، کنترل دیابتی، دیابتی + تمرین تداومی و دیابتی + تمرین تناوبی تقسیم شدند. پروتکل‌های تمرینی به‌مدت هشت هفته و پنج جلسه در هفته اجرا گردید. پس از پایان مداخله، عضله گاستروکنمیوس استخراج شد و بیان ژن‌های PGC-1α، TFAM، MFN1 و DRP1 با روش RT-qPCR ارزیابی شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس دوطرفه و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شدند. نتایج نشان داد دیابت نوع ۲ موجب کاهش معنادار بیان PGC-1α، TFAM و MFN1 و افزایش DRP1 شد که بیانگر تضعیف بیوژنز و اختلال در تعادل فیوژن–فیسیون میتوکندری بود. هر دو نوع تمرین هوازی موجب بهبود شاخص‌های میتوکندریایی شدند؛ با این حال، تمرین تناوبی اثر برجسته‌تری بر افزایش PGC-1α و TFAM داشت، در حالی که تمرین تداومی پاسخ مشخص‌تری در اصلاح MFN1 و DRP1 نشان داد. در مجموع، یافته‌ها بیانگر آن است که نوع و شدت تمرین نقش تعیین‌کننده‌ای در بازآرایی زیست‌انرژی میتوکندری در عضله اسکلتی دیابتی دارد.