مقایسه اثربخشی دو رویکرد بازی مشارکتی و رقابتی بر تبحر حرکتی و خودکارآمدی کودکان مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی

Abstract

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی دو رویکرد بازی‌های مشارکتی و رقابتی بر خودکارآمدی و تبحر حرکتی کودکان دارای نشانه‌های اختلال هماهنگی رشدی انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر ۹ تا ۱۲ ساله شهرستان خوی در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۰ بود. ابتدا غربالگری اولیه با پرسشنامه DCDQ-07 و سپس تأیید عملکرد حرکتی پایین با آزمون MABC-2 انجام شد؛ همچنین بر اساس گزارش والدین و پرونده مدرسه، وجود اختلالات عصبی آشکار، ناتوانی ذهنی و مشکلات شدید بینایی یا پزشکی به عنوان ملاک‌های خروج در نظر گرفته شد. از میان افراد واجد شرایط، ۳۶ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه بازی‌های مشارکتی، بازی‌های رقابتی و گواه قرار گرفتند. گروه‌های آزمایش طی ۲۴ جلسه ۴۵ دقیقه‌ای، سه جلسه در هفته، برنامه بازی‌های مشارکتی یا رقابتی را دریافت کردند و گروه گواه فقط برنامه معمول تربیت بدنی مدرسه را ادامه داد. ابزارهای پژوهش شامل MABC-2 برای غربالگری/تأیید مشکل حرکتی، فرم کوتاه BOT-2 برای سنجش تبحر حرکتی و مقیاس خودکارآمدی کودکان ویلر و لَد بود. داده‌ها با تحلیل کوواریانس و آزمون تعقیبی LSD تحلیل شدند. نتایج نشان داد هر دو رویکرد بازی‌محور نسبت به گروه گواه موجب بهبود معنادار خودکارآمدی و تبحر حرکتی شدند، اما بازی‌های مشارکتی اثر بیشتری نسبت به بازی‌های رقابتی داشتند. این یافته‌ها نشان می‌دهد بازی‌های مشارکتی می‌توانند به عنوان رویکردی کم‌هزینه و مدرسه‌محور برای ارتقای عملکرد حرکتی و باور کارآمدی کودکان دارای نشانه‌های DCD استفاده شوند؛ با این حال، به دلیل نبود مرحله پیگیری و حجم نمونه محدود، درباره پایداری بلندمدت اثرها باید با احتیاط داوری کرد.