مقایسه اثربخشی مداخله‌ی تلفیقی تمرینات ذهن آگاهی مبتنی بر یوگا با تحریک مستقیم فراجمجمه ای (tDCS) بر بهزیستی ذهنی دانشجویان دانشکده علوم پزشکی: یک کارآزمایی نیمه‌تجربی

چکیده

مقدمه: هدف پژوهش حاضر مقایسه تغییرات بهزیستی ذهنی پس از تمرینات ذهن‌آگاهی مبتنی بر یوگا، تحریک مستقیم الکتریکی فراجمجمه‌ای (tDCS) و ترکیب دو مداخله در دانشجویان دانشکده علوم پزشکی تربت جام بود.

روش کار: این پژوهش با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و سه گروه مداخله فعال انجام شد. شرکت‌کنندگان ۴۵ دانشجوی پسر ۱۸ تا ۲۴ ساله بودند که بر اساس معیارهای ورود و محاسبه حجم نمونه با نرم‌افزار G*Power انتخاب و در سه گروه ۱۵ نفره شامل تمرینات ذهن‌آگاهی مبتنی بر یوگا، تحریک مستقیم الکتریکی فراجمجمه‌ای (tDCS) و مداخله ترکیبی (یوگا و tDCS) گمارش شدند. هر گروه ۱۲ جلسه مداخله طی ۶ هفته (دو جلسه در هفته) دریافت کرد. بهزیستی ذهنی با مقیاس ماگیار-مو و کییز (۲۰۰۳) سنجیده شد. داده‌ها با آزمون تی زوجی، تحلیل کوواریانس و مقایسه‌های زوجی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شدند. این مطالعه فاقد گروه کنترل بدون مداخله و sham-tDCS بود.

نتایج: نمرات بهزیستی ذهنی از پیش‌آزمون تا پس‌آزمون در هر سه گروه افزایش یافت (۰٫۰۵>p). تحلیل کوواریانس با کنترل نمرات پیش‌آزمون، تفاوت بین سه گروه فعال را نشان داد (۰٫۰۲۰=p؛ η²=۰٫۱۸۰). میانگین تعدیل‌شده گروه ترکیبی از دو گروه دیگر بیشتر بود؛ بااین‌حال، به دلیل نبود گروه کنترل و sham، این یافته‌ها نباید به‌عنوان اثبات اثربخشی مطلق مداخلات تفسیر شوند.

نتیجه‌گیری: در این نمونه، مداخله ترکیبی با نمره تعدیل‌شده بالاتر بهزیستی ذهنی نسبت به دو مداخله فعال دیگر همراه بود. این نتایج مقدماتی است و به علت نبود گروه کنترل، نبود sham-tDCS، کورسازی ناکافی و فقدان پیگیری، برای نتیجه‌گیری علّی یا توصیه کاربرد بالینی به کارآزمایی‌های کنترل‌شده بزرگ‌تر نیاز است.